Nobel

  • Konuyu Başlatan: Konuyu başlatan behicefe Tarih:
  • Başlangıç tarihi Yazılan Cevaplar:
  • Cevaplar 10
  • Okunma Sayısı: Görüntüleme 2,413

behicefe

Zirve
Mesajlar
1,395
Tepkime Puanı
1
Yer
aydın-koçarlı
Alfred Nobel


Alfred Bernhard Nobel (21 Ekim 1833, Stokholm, İsveç – 10 Aralık 1896, San Remo, İtalya), İsveçli kimyager ve mühendis, dinamitin mucidi. Vasiyetiyle nobel ödüllerini başlatmıştır.


Hayatı

1833'te varlıklı bir aileden gelen anne Andriette Ahlsell ile mühendis baba Immanuel Nobel'in üçüncü oğulu olarak Stokholm'de dünyaya geldi. Alfred doğduğunda, babası iflas etmişti, dolayısıyla ailesinin maddi durumu iyi değildi. Nobel ailesi 1837'de Finlandiya'ya, 1842 yılında ise St. Petersburg'a taşınır. St. Petersburg'da babası Immanuel Nobel bir atölye açar, annesi ise bir bakkal dükkânı işletir. Baba Nobel, St. Petersburg'da büyük başarı kazanır ve Rus ordusu için silah üretmeye başlar.

Alfred Nobel, özel öğretmenler tarafından eğitilir. Doğa bilimleri, dil ve edebiyat alanlarına yoğunlaşır. Onyedi yaşına geldiğinde İsveççe, Rusça, Fransızca, İngilizce ve Almanca'yı akıcı bir şekilde konuşabilmektedir. Fizik ve kimyanın yanısıra, onun bir mühendis olmasını isteyen babasının pek hoşuna gitmese de Alfred İngiliz edebiyatına ve şiire de ilgi duymaktadır.

Babası onu kimya mühendisliği eğitimi görmesi için yurtdışına gönderir. İki yıllık süre içinde İsveç, Almanya, Fransa ve ABD'de bulunur. Paris'te bulunduğu süre zarfında dönemin ünlü kimyageri T. J. Pelouze'nin laboratuvarında çalışır. Burada ayrıca güçlü bir patlayıcı sıvı olan nitrogliserini keşfeden İtalyan kimyager Ascanio Sobrero ile tanışır. Alfred Nobel de nitrogliserin ile ilgilenmektedir. Nitrogliserin, baruttan daha güçlü olmasına karşın, basınç ve sıcaklığın etkisiyle kolayca patlamaktadır. Nobel'e göre bu durum nitrogliserinin pratik kullanımını sınırlandırmaktadır.

Alfred Nobel, 1852'de ailesi tarafından St. Petersburg'a geri çağrılır. Nobel, nitrogliserin ile ilgili çalışmalarına burada devam etmeye çalışır. Ancak, babası Immanuel Nobel'in işleri bozulmaya başlar. Kırım Savaşı'nın sona ermesini takiben Rus ordusu baba Nobel'in işletmesinden silah sipariş etmeyi keser. Baba Nobel, bir kez daha iflas eder. Bunun üzerine baba Nobel iki oğlu Alfred ve Emil ile ile birlikte Stokholm'e geri döner (Diğer oğulları Robert ve Ludvig ise St. Petersburgda kalır).

Alfred Nobel, 1863 yılından itibaren nitrogliserin ile ilgili çalışmalarına Stokholm'de devam eder. 1864 yılında çalışmalarını yürütürken bir patlama olur. Kazada, küçük kardeşi Emil ile birlikte dört kişi hayatını kaybeder. Alfred Nobel'in Stokholm şehri sınırları dahilinde çalışma yapması yasaklanır. Bunun üzerine Alfred çalışmalarına Malaren Gölü yakınlarındaki bir mavnada devam eder.

Nitrogliserin'i patlayıcı madde olarak kullanma yollarını araştırdı. 1863 yılında Stokholm'de az miktarda nitrogliserin yapmaya başladı. Birkaç ay süren araştırmaların sonunda bir patlama ile laboratuvar yıkıldı. Çalışmalarına devam eden Alfred Nobel 1865'te yeni bir fabrika kurdu, bir süre sonra ikinci fabrikasını da açtı. 1864 yılında araştırmalarının sonucunu aldı ve dinamit barutunu buldu. Araştırmalarına devam eden Nobel, 1877'de Balistit adını verdiği yeni bir çeşit barut tasarladı. 1879'da, Paris yakınlarındaki Servan'da bir laboratuvar kuran Nobel, buradaki çalışmaları sırasında dumansız barut adını verdiği ve eşit miktarlarda nitrogliserinle nitroselüloz karışımından oluşan, itici barutu buldu.

Birkaç yıl sonra kordit adlı patlayıcı madde konusunda İngiliz hükümeti aleyhine dava açtı, ancak davayı kaybetti. Bu dönemde Fransa'ya karşı kurulan bir ittifakta İtalya ile işbirliği yapan Nobel, aleyhindeki kampanyalar sonucunda Paris'i terk ederek İtalya'nın San Remo şehrine yerleşti, laboratuvarını da oraya taşıdı.

Nobel, San Remo'da 1896 yılında beyin kanaması sonucu öldü. Vasiyetinde, mirasının Nobel Ödüllerinin enstitüleştirilmesi yönünde kullanılmasını ve 33.200.000 kronunun her yıl insanlığa hizmette bulunanlara sunulmasını istemiştir.

Bu ödüller, fizik, kimya, tıp veya fizyoloji, edebiyat ve barışa hizmet olmak üzere toplam beş dalda verilecekti. Nobel'in bu vasiyeti önceleri büyük tartışma yarattı. Ancak 1900 yılında İsveç hükümetinin Nobel Vakfı'nı kurmasıyla, Nobel Ödülleri düzenli olarak verilmeye başlandı. Daha sonra 1968'de İsveç Bankası Alfred Nobel'in anısına bir ekonomi ödülü vermeyi kararlaştırdı, ödül ilk kez 1969'da verildi.

Sentetik bir element olan Nobelyum onun anısına bu isim ile anılmıştır.

Nobel ödülleri her sene ölüm tarihi olan 10 Aralık'ta verilmektedir.


Kendi Hakkında

“ Merhametsiz yarımhayat, bağırarak bu hayata adım attığında, insan dostu doktor tarafından boğulması gerekirdi. En büyük yararlı hizmetleri: tırnaklarını temiz tutmak ve hiç kimseye yük olmamak. En büyük hataları: ailesinin olmaması; neşeli olmaması, iyi midesi olmaması. En büyük ve tek hakkı: canlı gömülmemesi. En büyük günahı: hakedilmeyen zenginliği saymamak. Hayatındaki önemli olaylar: yok.

—Alfred Nobel



Vasiyeti


“ Ardımdan bıraktığım gayrimenkulumun ve servetimin tamamı, aşağıdaki şekilde dağıtılacaktır. Kapital, emniyetli bir şekilde Fon'da toplanmalıdır. Bu fon'un geliri her yıl Insanlığa en büyük hizmeti yapan kişilere dağıtılmalıdır. Bu gelir beş ana bölüme ayrılmalı ve aşağıdaki şekilde dağıtılmalıdır. Bir kısım fizik sahasında en büyük keşfi yapan kişiye verilmelidir. Bir kısım kimya sahasında en büyük keşfi yapan kişiye verilmelidir. Bir kısmı fizyoloji ya da tıp alanında en büyük keşfi yapan kişiye verilmelidir. Bir kısım edebiyat sahasında en büyük eseri yazan kişiye verilmelidir. Bir kısım Milletlerarası barış ve kardeşlik için en büyük çalışmayı yapan kişiye verilmelidir. Fizik ve kimya konusundaki keşifler, Isveç ilim konseyince değerlendirilmelidir. Tıp konusundaki çalışmalar Stokholm'deki Caroline Enstitüsü tarafından değerlendirilmelidir. Edebiyat ve barış konusundaki mükafatlar İsveç Parlementosu tarafından seçilen beş kişilik bir heyet tarafından değerlendirilmelidir. En büyük ve kesin arzum mükafatlar adaylara dağıtılırken kesinlikle milliyet tefrika yapılmamasıdır. En mühimi, mükafatı alacak şahıs bir İskandinavyalı da olabilir, olmayabilir de.

—Alfred Bernard Nobel
Paris, Kasım 27, 1895
 

Etiketler

behicefe

Zirve
Mesajlar
1,395
Tepkime Puanı
1
Yer
aydın-koçarlı
Ynt: Nobel

Nobel ödülü verilen alanlar


Nobel'in servetinin yıllık geliri beş eşit parçaya ayrılmıştı.

"Fizik", "Kimya", "Fizyoloji veya Tıp" alanlarında en önemli icadı yapan kişilere
Edebiyat alanında en soylu ve en içten ideali örnek alarak meydana getiren eserin yazarına
Halklar arasında kardeşliğin gerçekleştirilmesi, orduların kaldırılması veya sayısının azaltılması, barış kongrelerinin yapılması ve yaygınlaştırılması için en çok çalışan kişilere verilir.
Başta üç dalda verilen ödüllere 1969 yılında İsveç Bankası Alfred Nobel anısına bir de İktisat ödülü ekledi. Bu ödüllerin dağıtılmaya başlaması 1901 tarihine denk gelmektedir ve günümüze kadar sürmüştür.

Fizik ve Kimya ödülleri İsveç Akademisi, Tıp ve Fizyoloji ödülleri Stokholm Karolin Enstitüsü, Edebiyat ödülü Stokholm akademisi, Barış ödülü de Norveç Storting'i tarafından seçilen beş kişilik bir komisyon tarafından dağıtılır.
 

behicefe

Zirve
Mesajlar
1,395
Tepkime Puanı
1
Yer
aydın-koçarlı
Ynt: Nobel

Fizik

Fizik Nobel ödülü


2007 Albert Fert, Peter Grünberg

2006 John C. Mather, George F. Smoot

2005 Roy J. Glauber, John L. Hall, Theodor W. Hänsch

2004 David J. Gross, H. David Politzer, Frank Wilczek

2003 Alexei A. Abrikosov, Vitaly L. Ginzburg, Anthony J. Leggett

2002 Raymond Davis Jr., Masatoshi Koshiba, Riccardo Giacconi

2001 Eric A. Cornell, Wolfgang Ketterle, Carl E. Wieman

2000 Zhores I. Alferov, Herbert Kroemer, Jack S. Kilby

1999 Gerardus 't Hooft, Martinus J.G. Veltman

1998 Robert B. Laughlin, Horst L. Störmer, Daniel C. Tsui

1997 Steven Chu, Claude Cohen-Tannoudji, William D. Phillips

1996 David M. Lee, Douglas D. Osheroff, Robert C. Richardson

1995 Martin L. Perl, Frederick Reines

1994 Bertram N. Brockhouse, Clifford G. Shull

1993 Russell A. Hulse, Joseph H. Taylor Jr.

1992 Georges Charpak

1991 Pierre-Gilles de Gennes

1990 Jerome I. Friedman, Henry W. Kendall, Richard E. Taylor

1989 Norman F. Ramsey, Hans G. Dehmelt, Wolfgang Paul

1988 Leon M. Lederman, Melvin Schwartz, Jack Steinberger

1987 J. Georg Bednorz, K. Alex Müller

1986 Ernst Ruska, Gerd Binnig, Heinrich Rohrer

1985 Klaus von Klitzing

1984 Carlo Rubbia, Simon van der Meer

1983 Subramanyan Chandrasekhar, William A. Fowler

1982 Kenneth G. Wilson

1981 Nicolaas Bloembergen, Arthur L. Schawlow, Kai M. Siegbahn

1980 James Cronin, Val Fitch

1979 Sheldon Glashow, Abdus Salam, Steven Weinberg

1978 Pyotr Kapitsa, Arno Penzias, Robert Woodrow Wilson

1977 Philip W. Anderson, Sir Nevill F. Mott, John H. van Vleck

1976 Burton Richter, Samuel C.C. Ting

1975 Aage N. Bohr, Ben R. Mottelson, James Rainwater

1974 Martin Ryle, Antony Hewish

1973 Leo Esaki, Ivar Giaever, Brian D. Josephson

1972 John Bardeen, Leon Neil Cooper, Robert Schrieffer

1971 Dennis Gabor

1970 Hannes Alfvén, Louis Néel

1969 Murray Gell-Mann

1968 Luis Alvarez

1967 Hans Bethe

1966 Alfred Kastler

1965 Sin-Itiro Tomonaga, Julian Schwinger, Richard P. Feynman

1964 Charles H. Townes, Nicolay G. Basov, Aleksandr M. Prokhorov

1963 Eugene Wigner, Maria Goeppert-Mayer, J. Hans D. Jensen

1962 Lev Landau

1961 Robert Hofstadter, Rudolf Mössbauer

1960 Donald A. Glaser

1959 Emilio Segrè, Owen Chamberlain

1958 Pavel A. Cherenkov, Il´ja M. Frank, Igor Y. Tamm

1957 Chen Ning Yang, Tsung-Dao Lee

1956 William B. Shockley, John Bardeen, Walter H. Brattain

1955 Willis E. Lamb, Polykarp Kusch

1954 Max Born, Walther Bothe

1953 Frits Zernike

1952 Felix Bloch, E. M. Purcell

1951 John Cockcroft, Ernest T.S. Walton

1950 Cecil Powell

1949 Hideki Yukawa

1948 Patrick M.S. Blackett

1947 Edward V. Appleton

1946 Percy W. Bridgman

1945 Wolfgang Pauli

1944 Isidor Isaac Rabi

1943 Otto Stern

1942 Ödül bu yıl kimseye verilmemiş, para da ana havuza ve ödül özel havuzuna aktarılmıştır

1941 Ödül bu yıl kimseye verilmemiş, para da ana havuza ve ödül özel havuzuna aktarılmıştır

1940 Ödül bu yıl kimseye verilmemiş, para da ana havuza ve ödül özel havuzuna aktarılmıştır

1939 Ernest Lawrence

1938 Enrico Fermi

1937 Clinton Davisson, George Paget Thomson

1936 Victor F. Hess, Carl D. Anderson

1935 James Chadwick

1934 Ödül bu yıl kimseye verilmemiş, para da ana havuza ve ödül özel havuzuna aktarılmıştır

1933 Erwin Schrödinger, Paul A.M. Dirac

1932 Werner Heisenberg

1931 Ödül bu yıl kimseye verilmemiş, para da ödül özel havuzuna aktarılmıştır

1930 Venkata Raman

1929 Louis de Broglie

1928 Owen Willans Richardson

1927 Arthur H. Compton, C.T.R. Wilson

1926 Jean Baptiste Perrin

1925 James Franck, Gustav Hertz

1924 Manne Siegbahn

1923 Robert A. Millikan

1922 Niels Bohr

1921 Albert Einstein

1920 Charles Edouard Guillaume

1919 Johannes Stark

1918 Max Planck

1917 Charles Glover Barkla

1916 Ödül bu yıl kimseye verilmemiş, para da ödül özel havuzuna aktarılmıştır

1915 William Lawrence Bragg

1914 Max von Laue

1913 Heike Kamerlingh Onnes

1912 Gustaf Dalén

1911 Wilhelm Wien

1910 Johannes Diderik van der Waals

1909 Guglielmo Marconi, Ferdinand Braun

1908 Gabriel Lippmann

1907 Albert A. Michelson

1906 J.J. Thomson

1905 Philipp Lenard

1904 Lord Rayleigh

1903 Henri Becquerel, Pierre Curie, Maria Skłodowska-Curie

1902 Hendrik A. Lorentz, Pieter Zeeman

1901 Wilhelm Conrad Röntgen
 

behicefe

Zirve
Mesajlar
1,395
Tepkime Puanı
1
Yer
aydın-koçarlı
Ynt: Nobel

Kimya

Kimya Nobel ödülü

2007 Gerhard Ertl
2006 Roger D. Kornberg
2005 Robert Grubbs, Richard Schrock, Yves Chauvin
2004 Aaron Ciechanover, Avram Hershko, Irwin Rose
2003 Peter Agre, Roderick MacKinnon
2002 John B. Fenn, Koichi Tanaka, Kurt Wüthrich
2001 William S. Knowles, Ryoji Noyori, K. Barry Sharpless
2000 Alan Heeger, Alan G. MacDiarmid, Hideki Shirakawa
1999 Ahmed Zewail
1998 Walter Kohn, John Pople
1997 Paul D. Boyer, John E. Walker, Jens C. Skou
1996 Robert F. Curl Jr., Sir Harold Kroto, Richard E. Smalley
1995 Paul J. Crutzen, Mario J. Molina, F. Sherwood Rowland
1994 George A. Olah
1993 Kary B. Mullis, Michael Smith
1992 Rudolph A. Marcus
1991 Richard R. Ernst
1990 Elias James Corey
1989 Sidney Altman, Thomas R. Cech
1988 Johann Deisenhofer, Robert Huber, Hartmut Michel
1987 Donald J. Cram, Jean-Marie Lehn, Charles J. Pedersen
1986 Dudley R. Herschbach, Yuan T. Lee, John C. Polanyi
1985 Herbert A. Hauptman, Jerome Karle
1984 Bruce Merrifield
1983 Henry Taube
1982 Aaron Klug
1981 Kenichi Fukui, Roald Hoffmann
1980 Paul Berg, Walter Gilbert, Frederick Sanger
1979 Herbert C. Brown, Georg Wittig
1978 Peter Mitchell
1977 Ilya Prigogine
1976 William Lipscomb
1975 John Cornforth, Vladimir Prelog
1974 Paul J. Flory
1973 Ernst Otto Fischer, Geoffrey Wilkinson
1972 Christian Anfinsen, Stanford Moore, William H. Stein
1971 Gerhard Herzberg
1970 Luis Leloir
1969 Derek Barton, Odd Hassel
1968 Lars Onsager
1967 Manfred Eigen, Ronald G.W. Norrish, George Porter
1966 Robert S. Mulliken
1965 Robert B. Woodward
1964 Dorothy Crowfoot Hodgkin
1963 Karl Ziegler, Giulio Natta
1962 Max F. Perutz, John C. Kendrew
1961 Melvin Calvin
1960 Willard F. Libby
1959 Jaroslav Heyrovsky
1958 Frederick Sanger
1957 Lord Todd
1956 Sir Cyril Hinshelwood, Nikolay Semenov
1955 Vincent du Vigneaud
1954 Linus Pauling
1953 Hermann Staudinger
1952 Edwin M. McMillan, Glenn T. Seaborg
1951 Max Theiler
1950 Otto Diels, Kurt Alder
1949 William F. Giauque
1948 Arne Wilhelm Kaurin Tiselius
1947 Sir Robert Robinson
1946 James B. Sumner, John H. Northrop, Wendell M. Stanley
1945 Artturi Virtanen
1944 Otto Hahn
1943 George de Hevesy
1942 Ödül bu yıl kimseye verilmemiş, para da ana havuza ve ödül özel havuzuna aktarılmıştır
1941 Ödül bu yıl kimseye verilmemiş, para da ana havuza ve ödül özel havuzuna aktarılmıştır
1940 Ödül bu yıl kimseye verilmemiş, para da ana havuza ve ödül özel havuzuna aktarılmıştır
1939 Adolf Butenandt, Leopold Ruzicka
1938 Richard Kuhn
1937 Norman Haworth, Paul Karrer
1936 Peter Debye
1935 Frédéric Joliot-Curie, Irène Joliot-Curie
1934 Harold C. Urey
1933 Ödül bu yıl kimseye verilmemiş, para da ana havuza ve ödül özel havuzuna aktarılmıştır
1932 Irving Langmuir
1931 Carl Bosch, Friedrich Bergius
1930 Hans Fischer
1929 Arthur Harden, Hans von Euler-Chelpin
1928 Adolf Windaus
1927 Heinrich Wieland
1926 The Svedberg
1925 Richard Zsigmondy
1924 Ödül bu yıl kimseye verilmemiş, para da ödül özel havuzuna aktarılmıştır
1923 Fritz Pregl
1922 Francis W. Aston
1921 Frederick Soddy
1920 Walther Nernst
1919 Ödül bu yıl kimseye verilmemiş, para da ödül özel havuzuna aktarılmıştır
1918 Fritz Haber
1917 Ödül bu yıl kimseye verilmemiş, para da ödül özel havuzuna aktarılmıştır
1916 Ödül bu yıl kimseye verilmemiş, para da ödül özel havuzuna aktarılmıştır
1915 Richard Willstätter
1914 Theodore William Richards
1913 Alfred Werner
1912 Victor Grignard, Paul Sabatier
1911 Maria Sklodowska-Curie
1910 Otto Wallach
1909 Wilhelm Ostwald
1908 Ernest Rutherford
1907 Eduard Buchner
1906 Henri Moissan
1905 Adolf von Baeyer
1904 Sir William Ramsay
1903 Svante Arrhenius
1902 Emil Fischer
1901 Jacobus H. van 't Hoff
 

behicefe

Zirve
Mesajlar
1,395
Tepkime Puanı
1
Yer
aydın-koçarlı
Ynt: Nobel

Tıp veya Fizyoloji

Nobel Tıp veya Fizyoloji Ödülü


2007 Mario Capecchi, Martin Evans, Oliver Smithies
2006 Andrew Z. Fire, Craig C. Mello
2005 Barry J. Marshall, J. Robin Warren
2004 Richard Axel, Linda B. Buck
2003 Paul C. Lauterbur, Peter Mansfield
2002 Sydney Brenner, H. Robert Horvitz, John E. Sulston
2001 Leland H. Hartwell, Tim Hunt, Sir Paul Nurse
2000 Arvid Carlsson, Paul Greengard, Eric R. Kandel
1999 Günter Blobel
1998 Robert F. Furchgott, Louis J. Ignarro, Ferid Murad
1997 Stanley B. Prusiner
1996 Peter C. Doherty, Rolf M. Zinkernagel
1995 Edward B. Lewis, Christiane Nüsslein-Volhard, Eric F. Wieschaus
1994 Alfred G. Gilman, Martin Rodbell
1993 Richard J. Roberts, Phillip A. Sharp
1992 Edmond H. Fischer, Edwin G. Krebs
1991 Erwin Neher, Bert Sakmann
1990 Joseph E. Murray, E. Donnall Thomas
1989 J. Michael Bishop, Harold E. Varmus
1988 James W. Black, Gertrude B. Elion, George H. Hitchings
1987 Susumu Tonegawa
1986 Stanley Cohen, Rita Levi-Montalcini
1985 Michael S. Brown, Joseph L. Goldstein
1984 Niels K. Jerne, Georges J.F. Köhler, César Milstein
1983 Barbara McClintock
1982 Sune K. Bergström, Bengt I. Samuelsson, John R. Vane
1981 Roger W. Sperry, David H. Hubel, Torsten N. Wiesel
1980 Baruj Benacerraf, Jean Dausset, George D. Snell
1979 Allan M. Cormack, Godfrey N. Hounsfield
1978 Werner Arber, Daniel Nathans, Hamilton O. Smith
1977 Roger Guillemin, Andrew V. Schally, Rosalyn Yalow
1976 Baruch S. Blumberg, D. Carleton Gajdusek
1975 David Baltimore, Renato Dulbecco, Howard M. Temin
1974 Albert Claude, Christian de Duve, George E. Palade
1973 Karl von Frisch, Konrad Lorenz, Nikolaas Tinbergen
1972 Gerald M. Edelman, Rodney R. Porter
1971 Earl W. Sutherland, Jr.
1970 Sir Bernard Katz, Ulf von Euler, Julius Axelrod
1969 Max Delbrück, Alfred D. Hershey, Salvador E. Luria
1968 Robert W. Holley, H. Gobind Khorana, Marshall W. Nirenberg
1967 Ragnar Granit, Haldan K. Hartline, George Wald
1966 Peyton Rous, Charles B. Huggins
1965 François Jacob, André Lwoff, Jacques Monod
1964 Konrad Bloch, Feodor Lynen
1963 Sir John Eccles, Alan L. Hodgkin, Andrew Huxley
1962 Francis Crick, James Watson, Maurice Wilkins
1961 Georg von Békésy
1960 Sir Frank Macfarlane Burnet, Peter Medawar
1959 Severo Ochoa, Arthur Kornberg
1958 George Beadle, Edward Tatum, Joshua Lederberg
1957 Daniel Bovet
1956 André F. Cournand, Werner Forssmann, Dickinson W. Richards
1955 Hugo Theorell
1954 John F. Enders, Thomas H. Weller, Frederick C. Robbins
1953 Hans Krebs, Fritz Lipmann
1952 Selman A. Waksman
1951 Max Theiler
1950 Edward C. Kendall, Tadeus Reichstein, Philip S. Hench
1949 Walter Hess, Egas Moniz
1948 Paul Müller
1947 Carl Cori, Gerty Cori, Bernardo Houssay
1946 Hermann J. Muller
1945 Sir Alexander Fleming, Ernst B. Chain, Sir Howard Florey
1944 Joseph Erlanger, Herbert S. Gasser
1943 Henrik Dam, Edward A. Doisy
1942 Ödül bu yıl kimseye verilmemiş, para da ana havuza ve ödül özel havuzuna aktarılmıştır
1941 Ödül bu yıl kimseye verilmemiş, para da ana havuza ve ödül özel havuzuna aktarılmıştır
1940 Ödül bu yıl kimseye verilmemiş, para da ana havuza ve ödül özel havuzuna aktarılmıştır
1939 Gerhard Domagk
1938 Corneille Heymans
1937 Albert Szent-Györgyi
1936 Sir Henry Dale, Otto Loewi
1935 Hans Spemann
1934 George H. Whipple, George R. Minot, William P. Murphy
1933 Thomas H. Morgan
1932 Sir Charles Sherrington, Edgar Adrian
1931 Otto Warburg
1930 Karl Landsteiner
1929 Christiaan Eijkman, Sir Frederick Hopkins
1928 Charles Nicolle
1927 Julius Wagner-Jauregg
1926 Johannes Fibiger
1925 Ödül bu yıl kimseye verilmemiş, para da ödül özel havuzuna aktarılmıştır
1924 Willem Einthoven
1923 Frederick G. Banting, John James Richard Macleod
1922 Archibald Vivian Hill, Otto Meyerhof
1921 Ödül bu yıl kimseye verilmemiş, para da ödül özel havuzuna aktarılmıştır
1920 August Krogh
1919 Jules Bordet
1918 Ödül bu yıl kimseye verilmemiş, para da ödül özel havuzuna aktarılmıştır
1917 Ödül bu yıl kimseye verilmemiş, para da ödül özel havuzuna aktarılmıştır
1916 Ödül bu yıl kimseye verilmemiş, para da ödül özel havuzuna aktarılmıştır
1915 Ödül bu yıl kimseye verilmemiş, para da ödül özel havuzuna aktarılmıştır
1914 Ödül bu yıl kimseye verilmemiş, para da ödül özel havuzuna aktarılmıştır
1913 Robert Bárány
1912 Alexis Carrel
1911 Allvar Gullstrand
1910 Albrecht Kossel
1909 Theodor Kocher
1908 Ilya Mechnikov, Paul Ehrlich
1907 Alphonse Laveran
1906 Camillo Golgi, Santiago Ramón y Cajal
1905 Robert Koch
1904 Ivan Pavlov
1903 Niels Ryberg Finsen
1902 Ronald Ross
1901 Emil von Behring
 



behicefe

Zirve
Mesajlar
1,395
Tepkime Puanı
1
Yer
aydın-koçarlı
Ynt: Nobel

Edebiyat

Nobel Edebiyat ödülü


2007 Doris Lessing
2006 Orhan Pamuk
2005 Harold Pinter
2004 Elfriede Jelinek
2003 J.M. Coetzee
2002 Imre Kertész
2001 V.S. Naipaul
2000 Gao Xingjian
1999 Günter Grass
1998 José Saramago
1997 Dario Fo
1996 Wislawa Szymborska
1995 Seamus Heaney
1994 Kenzaburo Oe
1993 Toni Morrison
1992 Derek Walcott
1991 Nadine Gordimer
1990 Octavio Paz
1989 Camilo José Cela
1988 Naguib Mahfouz
1987 Joseph Brodsky
1986 Wole Soyinka
1985 Claude Simon
1984 Jaroslav Seifert
1983 William Golding
1982 Gabriel García Márquez
1981 Elias Canetti
1980 Czesław Miłosz
1979 Odysseus Elytis
1978 Isaac Bashevis Singer
1977 Vicente Aleixandre
1976 Saul Bellow
1975 Eugenio Montale
1974 Eyvind Johnson, Harry Martinson
1973 Patrick White
1972 Heinrich Böll
1971 Pablo Neruda
1970 Alexander Solzhenitsyn
1969 Samuel Beckett
1968 Yasunari Kawabata
1967 Miguel Ángel Asturias
1966 Samuel Agnon, Nelly Sachs
1965 Mikhail Sholokhov
1964 Jean-Paul Sartre
1963 Giorgos Seferis
1962 John Steinbeck
1961 Ivo Andric
1960 Saint-John Perse
1959 Salvatore Quasimodo
1958 Boris Pasternak
1957 Albert Camus
1956 Juan Ramón Jiménez
1955 Halldór Laxness
1954 Ernest Hemingway
1953 Winston Churchill
1952 François Mauriac
1951 Pär Lagerkvist
1950 Bertrand Russell
1949 William Faulkner
1948 T.S. Eliot
1947 André Gide
1946 Hermann Hesse
1945 Gabriela Mistral
1944 Johannes V. Jensen
1943 Ödül bu yıl kimseye verilmemiş, para da ana havuza ve ödül özel havuzuna aktarılmıştır
1942 Ödül bu yıl kimseye verilmemiş, para da ana havuza ve ödül özel havuzuna aktarılmıştır
1941 Ödül bu yıl kimseye verilmemiş, para da ana havuza ve ödül özel havuzuna aktarılmıştır
1940 Ödül bu yıl kimseye verilmemiş, para da ana havuza ve ödül özel havuzuna aktarılmıştır
1939 Frans Eemil Sillanpää
1938 Pearl Buck
1937 Roger Martin du Gard
1936 Eugene O'Neill
1935 Ödül bu yıl kimseye verilmemiş, para da ana havuza ve ödül özel havuzuna aktarılmıştır
1934 Luigi Pirandello
1933 Ivan Bunin
1932 John Galsworthy
1931 Erik Axel Karlfeldt
1930 Sinclair Lewis
1929 Thomas Mann
1928 Sigrid Undset
1927 Henri Bergson
1926 Grazia Deledda
1925 George Bernard Shaw
1924 Wladyslaw Reymont
1923 William Butler Yeats
1922 Jacinto Benavente
1921 Anatole France
1920 Knut Hamsun
1919 Carl Spitteler
1918 Ödül bu yıl kimseye verilmemiş, para da ödül özel havuzuna aktarılmıştır
1917 Karl Gjellerup, Henrik Pontoppidan
1916 Verner von Heidenstam
1915 Romain Rolland
1914 Ödül bu yıl kimseye verilmemiş, para da ödül özel havuzuna aktarılmıştır
1913 Rabindranath Tagore
1912 Gerhart Hauptmann
1911 Maurice Maeterlinck
1910 Paul Heyse
1909 Selma Lagerlöf
1908 Rudolf Eucken
1907 Rudyard Kipling
1906 Giosuè Carducci
1905 Henryk Sienkiewicz
1904 Frédéric Mistral, José Echegaray
1903 Bjørnstjerne Bjørnson
1902 Theodor Mommsen
1901 Sully Prudhomme
 

behicefe

Zirve
Mesajlar
1,395
Tepkime Puanı
1
Yer
aydın-koçarlı
Ynt: Nobel

Barış

Nobel Barış ödülü


2007 Birleşmiş Milletler Hükümetlerarası İklim Değişikliği Paneli, Al Gore
2006 Muhammed Yunus
2005 Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı, Mohamed ElBaradei
2004 Wangari Maathai
2003 Shirin Ebadi
2002 Jimmy Carter
2001 Birleşmiş Milletler, Kofi Annan
2000 Kim Dae-jung
1999 Médecins Sans Frontières (Sınır Tanımayan Doktorlar)
1998 John Hume, David Trimble
1997 Kara mayınlarının yasaklanması için uluslararası kampanya, Jody Williams
1996 Carlos Filipe Ximenes Belo, José Ramos-Horta
1995 Joseph Rotblat, Pugwash Bilim ve Dünyevi Meseleler Konferansı
1994 Yaser Arafat, Şimon Peres, İzak Rabin
1993 Nelson Mandela, F.W. de Klerk
1992 Rigoberta Menchú Tum
1991 Aung San Suu Kyi
1990 Mikhail Gorbaçov
1989 14. Dalay Lama
1988 Birleşmiş Milletler Barış Gücü
1987 Óscar Arias Sánchez
1986 Elie Wiesel
1985 Nükleer Savaştan Kaçınılması için Uluslararası Fizikçiler
1984 Desmond Tutu
1983 Lech Wałęsa
1982 Alva Myrdal, Alfonso García Robles
1981 Birleşmiş Milletler Göçmenler Yüksek Komisyonu
1980 Adolfo Pérez Esquivel
1979 Mother Teresa
1978 Enver Sedat, Menahem Begin
1977 Uluslararası Af Örgütü
1976 Betty Williams, Mairead Corrigan
1975 Andrei Sakharov
1974 Seán MacBride, Eisaku Sato
1973 Henry Kissinger, Le Duc Tho
1972 Ödül bu yıl kimseye verilmemiş, para da ödül özel havuzuna aktarılmıştır
1971 Willy Brandt
1970 Norman Borlaug
1969 Uluslararası Çalışma Örgütü
1968 René Cassin
1967 Ödül bu yıl kimseye verilmemiş, para da ana havuza ve ödül özel havuzuna aktarılmıştır
1966 Ödül bu yıl kimseye verilmemiş, para da ödül özel havuzuna aktarılmıştır
1965 Birleşmiş Milletler Çocuk Fonu
1964 Martin Luther King
1963 Uluslararası Kızılhaç, Kızılhaç Ülkeleri Ligi
1962 Linus Pauling
1961 Dag Hammarskjöld
1960 Albert Lutuli
1959 Philip Noel-Baker
1958 Georges Pire
1957 Lester Bowles Pearson
1956 Ödül bu yıl kimseye verilmemiş, para da ödül özel havuzuna aktarılmıştır
1955 Ödül bu yıl kimseye verilmemiş, para da ödül özel havuzuna aktarılmıştır
1954 Birleşmiş Milletler Göçmenler Yüksek Komiserliği
1953 George C. Marshall
1952 Albert Schweitzer
1951 Léon Jouhaux
1950 Ralph Bunche
1949 Lord Boyd Orr
1948 Ödül bu yıl kimseye verilmemiş, para da ana havuza ve ödül özel havuzuna aktarılmıştır
1947 Friends Service Council, American Friends Service Committee
1946 Emily Greene Balch, John R. Mott
1945 Cordell Hull
1944 Uluslararası Kızılhaç
1943 Ödül bu yıl kimseye verilmemiş, para da ana havuza ve ödül özel havuzuna aktarılmıştır
1942 Ödül bu yıl kimseye verilmemiş, para da ana havuza ve ödül özel havuzuna aktarılmıştır
1941 Ödül bu yıl kimseye verilmemiş, para da ana havuza ve ödül özel havuzuna aktarılmıştır
1940 Ödül bu yıl kimseye verilmemiş, para da ana havuza ve ödül özel havuzuna aktarılmıştır
1939 Ödül bu yıl kimseye verilmemiş, para da ana havuza ve ödül özel havuzuna aktarılmıştır
1938 Nansen Uluslararası Göçmenler Ofisi
1937 Robert Cecil
1936 Carlos Saavedra Lamas
1935 Carl von Ossietzky
1934 Arthur Henderson
1933 Sir Norman Angell
1932 Ödül bu yıl kimseye verilmemiş, para da ödül özel havuzuna aktarılmıştır
1931 Jane Addams, Nicholas Murray Butler
1930 Nathan Söderblom
1929 Frank B. Kellogg
1928 Ödül bu yıl kimseye verilmemiş, para da ödül özel havuzuna aktarılmıştır
1927 Ferdinand Buisson, Ludwig Quidde
1926 Aristide Briand, Gustav Stresemann
1925 Sir Austen Chamberlain, Charles G. Dawes
1924 Ödül bu yıl kimseye verilmemiş, para da ödül özel havuzuna aktarılmıştır
1923 Ödül bu yıl kimseye verilmemiş, para da ödül özel havuzuna aktarılmıştır
1922 Fridtjof Nansen
1921 Hjalmar Branting, Christian Lange
1920 Léon Bourgeois
1919 Woodrow Wilson
1918 Ödül bu yıl kimseye verilmemiş, para da ödül özel havuzuna aktarılmıştır
1917 Uluslararası Kızılhaç
1916 Ödül bu yıl kimseye verilmemiş, para da ödül özel havuzuna aktarılmıştır
1915 Ödül bu yıl kimseye verilmemiş, para da ödül özel havuzuna aktarılmıştır
1914 Ödül bu yıl kimseye verilmemiş, para da ödül özel havuzuna aktarılmıştır
1913 Henri La Fontaine
1912 Elihu Root
1911 Tobias Asser, Alfred Fried
1910 Uluslararası Barış Bürosu
1909 Auguste Beernaert, Paul Henri d'Estournelles de Constant
1908 Klas Pontus Arnoldson, Fredrik Bajer
1907 Ernesto Teodoro Moneta, Louis Renault
1906 Theodore Roosevelt
1905 Bertha von Suttner
1904 Uluslararası Hukuk Enstitüsü
1903 Randal Cremer
1902 Élie Ducommun, Albert Gobat
1901 Jean Henry Dunant, Frédéric Passy
 

behicefe

Zirve
Mesajlar
1,395
Tepkime Puanı
1
Yer
aydın-koçarlı
Ynt: Nobel

Ekonomi

Nobel Ekonomi Ödülü

Kazananlar teknik olarak Nobel ödülü almazlar ancak aynı seremoniye katılırlar.

2007 Leonid Hurwicz, Eric S. Maskin, Roger B. Myerson

2006 Edmund Phelps

2005 Robert J. Aumann, Thomas C. Schelling

2004 Finn E. Kydland, Edward C. Prescott

2003 Robert F. Engle, Clive W. J. Granger

2002 Daniel Kahneman, Vernon L. Smith

2001 George A. Akerlof, A. Michael Spence, Joseph E. Stiglitz

2000 James J. Heckman, Daniel L. McFadden

1999 Robert Alexander Mundell

1998 Amartya Sen

1997 Robert C. Merton, Myron S. Scholes

1996 James A. Mirrlees, William Vickrey

1995 Robert E. Lucas Jr.

1994 John C. Harsanyi, John Forbes Nash, Reinhard Selten

1993 Robert Fogel, Douglass C. North

1992 Gary S. Becker

1991 Ronald H. Coase

1990 Harry M. Markowitz, Merton H. Miller, William F. Sharpe

1989 Trygve Haavelmo

1988 Maurice Allais

1987 Robert M. Solow

1986 James M. Buchanan

1985 Franco Modigliani

1984 Richard Stone

1983 Gerard Debreu

1982 George J. Stigler

1981 James Tobin

1980 Lawrence R. Klein

1979 Theodore Schultz, Sir Arthur Lewis

1978 Herbert A. Simon

1977 Bertil Ohlin, James Meade

1976 Milton Friedman

1975 Leonid Vitaliyevich Kantorovich, Tjalling C. Koopmans

1974 Gunnar Myrdal, Friedrich August von Hayek

1973 Wassily Leontief

1972 John Hicks, Kenneth J. Arrow

1971 Simon Kuznets

1970 Paul A. Samuelson

1969 Ragnar Frisch, Jan Tinbergen

"http://tr.wikipedia.org/wiki/Nobel_%C3%96d%C3%BCl%C3%BC_kazananlar%C4%B1n_listesi"'dan alındı
 

behicefe

Zirve
Mesajlar
1,395
Tepkime Puanı
1
Yer
aydın-koçarlı
Ynt: Nobel

Kimi ödülü reddetti kimini de ülkesi
Tagore, Andre Gide, T.S Eliot, Hemingway gibi ünlü yazarların sahip olduğu Nobel Edebiyat Ödülü'nü bu yıl Orhan Pamuk aldı. Açıklandığı günden bu yana tartışmalara sebep olan ödül, bugüne kadar en çok Amerikalı ve Fransız yazarlara gitti. Sartre, Fransa'nın Cezayir'i işgalinden duyduğu rahatsızlığından dolayı “evimde yerim yok” diyerek ödülü reddetti. Piyanist adlı romanıyla tanıdığımız Elfriede Jelinek'e nobel ödülünün verilmesinin ardından juri üyesi Knut Ahnlund istifa ederek tepkisini gösterdi. Japon yazar Kenzaburo, Nobel'i aldıktan sonra yazmayı bırakıp beste çalışmalarına ağırlık verdi.

Verildiği günden bu yana bir çok tartışmayı da beraberinde getirdi. jüri üyesi Knut Ahnlund istifa ederek, Piyanist adı romanıyla tanıdığımız Elfriede Jelinek'e 2004'ün Nobel Edebiyat Ödülü'nün verilmesini protesto etti. Akademinin 1983'ten bu yana üyesi olan Ahnlund, Avusturyalı Elfriede Jelinek'in çalışmasını 'sanattan uzak' bulduğunu belirterek 'Nobel'in değerine onarılmaz zarar verdiğini' söyledi. Avusturyalı kadın yazar Elfriede Jelinek ise, 'sosyal fobisi' olduğunu belirterek törene gelmeyince onun adına yayıncısı katıldı. Bu tartışmalar akla şu soruyu getiriyor. Ödül hakettiği yeri bulmuyor mu? Şüphesiz bu soru sadece Jelinek ile birlikte tartışmaya açılmadı. 2001 yılında ödüllendirilen Vidiadhar Surajprasad Naipaul da tartışılan bir isimdi. 1932 doğumlu İngiliz yazar dünden bugüne 'Nobel Edebiyat Ödülü'nü hakketmeyen tek yazar' suçlamasıyla karşı karşıya geldi. Ülkemizde de bir çok yazarın sert eleştirisine uğradı.




"Ödül sahibini buldu mu?" tartışmasından en son nasibini alan ise Orhan Pamuk oldu. Yazar ve aydınlarımız Pamuk'un edebi ve siyasi kimliği üzerinde yapılan tartışmalarda ikiye bölündü. Tartışmanın bir yönü de Pamuk'un ödülü reddetmesi içindi. Tıpkı Sartre'ın yaptığı gibi. 1964 yılında Nobel Edebiyat Ödülü'ne layık görülen Fransız düşünür Jean Paul Sartre, törene katılarak verilen ödülün 'eserlerinin bütünlüğünü bozup kendisini bir kurum' yapacağından duyduğu endişeyi dile getirdikten sonra evinde yer olmadığını belirterek ödülü reddetmişti. Sartre'ın ödülü reddetmesinin asıl sebebi ise Fransa'nın Ceyazir'e yönelik sürdürdüğü politikaydı. 1958 yılında Nobel Edebiyat Ödülü'ne layık görülen Rus edebiyatçı Boris Pastemak ise, ödülü Stockholm'da kabul ederse Rus vatandaşlığından atılacağı korkusuyla geri çevirdi. En çok tartışılan isim ise hiç şüphesiz 1953'te Nobel Edebiyat Ödülü'nün sahibi ilan edilen Churchill oldu. Ödül, siyasi kriterlerle verildiği gerekçesiyle çok fazla eleştiri aldı. Çünkü Winston Churchill'e "yüksek insani değerleri savunan konuşmaları" nedeniyle bu ödül verilmişti. Oysa Churchill'in Birinci Dünya Savaşı sonrasında İngiltere'nin Irak'ı işgali sırasında çıkan ayaklanmaları bastırmak için zehirli gaz kullanılmasını "Uygar olmayan kabilelere karşı zehirli gaz kullanılmasını şiddetle destekliyorum" sözleri büyük yankı uyandırmıştı. Ayrıca edebi bir kimliğinin olmaması da tartışmanın başka bir boyutuydu.




Churchill'in aldığı Nobel Edebiyat Ödülü Tolstoy gibi dünyaca tanınmış bir çok yazara ise eserleri "idealist" bulunmadığı için verilmedi. İsveç Akademisi'nin yaptığı açıklamaya göre, Alfred Nobel 1896'da ölmeden bir sene önce hazırladığı vasiyetnamesinde 5 dalda dağıtılacak ödüllerden edebiyat dalında olanının o yıl, insanlar için en faydalı eseri yazan edebiyatçıya verilmesini istemişti. Bu bağlamda Tolstoy gibi dünyaca tanınmış bir çok yazarın eserleri incelemenin sonucunda yeterince 'idealist' bulunmamıştı.

İsveç Akademisi sadece böyle ilginç açıklamalar yapmıyor ödülü dağıtırken de kendi topraklarındakilere zaman zaman 'kıyak' geçebiliyor. Zaten ödüllerin en çok nereye gittiğine bakınca İskandinav ülkelerinde yetişmiş yazarlar ilk sırada göze çarpıyor.


Orhan Pamuk, en prestijli edebiyat ödülünün sahibi oldu ve ödülü almasının ardından aydın ve yazarlarımız ikiye bölündü. Ermeni sorunu gibi 'hassas' bir konudaki düşünceleri yüzünden bir grup, bu ödülü aldığı için Pamuk'u eleştirirken, diğer yanda bir başka entelektüel grup ödülün bir Türk'e verilmesinden dolayı sevinç duyduğunu açıkladı.



Onlar 'Nobel'siz ünlü oldular

1901'den beri her yıl düzenli olarak verilen ödül, 1914, 1918 yıllarında verilmedi. Yine 2. Dünya Savaşı nedeniyle ödül dağıtımı 1940'tan itibaren 4 yıl üst üste yapılmadı. Peki 20. ve 21. yüzyılın önemli edebiyatçılarından kimler bu ödülü aldı? Bu sorunun cevabını bulmak için 1901'den bu yana ödül alanların listesine şöyle bir göz atmak yeterli: R. Tagore (Hindistan), Knut Hamsun (Norveç),W.B. Yeats (İrlanda) , H.Bergson (Fransa), Hermann Hesse (İsviçre), Andre Gide (Fransa), T. S. Eliot (A.B.D/ İngiltere), W.Faulkner (A.B.D.), Ernest Hemingway (A.B.D.) , Albert Camus (Fransa), John Steinbeck (A.B.D.), Jean-Paul Sartre (Fransa), Samuel Beckett (İrlanda), Pablo Neruda (Şili), Necip Mahfuz (Mısır), Octavio Paz (Meksika)...

Bir de aynı yüzyılda yaşayıp Nobel Edebiyat ödülünü kazanamamış ünlüler var tabi. Bunlar arasında şu isimleri sayabiliriz: "Jorge Luis Borges, Bertolt Brecht, Paul Celan, Rene Char, Anton Çehov, James Joyce, Nikos Kazancakis, D.H. Lawrence, Arthur Miller, George Orwell, Ezra Pound, Leo Tolstoy, Mark Twain, Tennessee Williams, Virginia Woolf..."

Çocuk yazarı da aldı

1901 yılında İlk Nobel Ödülü Fransızlara gidiyor. René François Armand Prudhomme adlı Fransız ödülün ilk sahibi oluyor. Rudyard Kipling ise yazdığı çocuk kitaplarıyla Nobel Edebiyat Ödülü'nü alan ilk yazar.


Ün filmle gelince..

Selma Lagerlöf bir İsveçli kadın yazar. Aynı zamanda Nobel Edebiyat Ödülü'nü alan ilk kadın yazar. Ülkemizde bir zamanların en favori çizgi filmi "Uçan Kaz"ın yazarı. 2004 Nobel Edebiyat Ödülü'nün sahibi Elfriede Jelinek'i çoğumuz beyazperdeye de uyarlanan "Piyanist" adlı romanıyla tanıyoruz. Sadece bizde değil tüm dünyada film gösterime girdikten sonra tanınan bir yazar o. Kitabı ülkemizde basıldıktan bir süre sonra yasaklandı.

Ödülden sonra romanı bıraktı

Japon yazar Kenzaburo, Nobel Ödülü alan en ilginç yazarlardan biri. 1935 doğumlu yazar, köylü bir Japon çocuğu olarak okumak için Tokyo'ya gelir ve burada eğitimini sürdürürken bir yandan da edebiyatla uğraşır. 1963'te bedensel ve zihinsel olarak engelli oğlu dünyaya gelir. Bir dizi ameliyatlar sonucunda iyileşmeyen oğlundan yola çıkarak engellileri konu alan bir roman yazar. Türkçe'ye "Kişisel Bir Sorun" olarak tercüme edilen kitap Kenzaburo'ya, Nobel Edebiyat Ödülü'nü getirir. Oğlu ile birlikte beste çalışmaları yapan Kenzaburo söylentilere göre Nobel ödülünden sonra roman yazmayı bırakıp oğluyla beste yapmaya ağırlık vermiş. 1994'te aldığı Nobel Edebiyat Ödülü'ne oğlu ile birlikte katıldı.

Kadınlar hep var

Nobel Edebiyat Ödülü alan kadın yazarların listesinde şu isimler var: Selma Lagerlöf, Grazia Deledda, Sigrid Undset, Pearl S.Buck, Gabriela Mistral, Nelly Sachs, Nadine Gordimer, Toni Morrison, Wislawa Szymborska ve Elfriede Jelinek.


“Artık yazamıyorum” itirafı

1954 yılında Nobel Edebiyat Ödülü'ne layık görülen Ernest Hemingway söylentiye göre daha sonraki yıllarda "Ben bu ödülü kazandıktan sonra artık yazı yazamıyorum" der. Hemingway, ödülü aldıktan yedi yıl sonra, 61 yaşında kendini avcı tüfeğiyle vurarak intihar eder.

Nobel zenci yazara

1993 yılında Nobel Edebiyat Ödülü'nü kadın yazar Toni Morrison aldı. ABD'li bir zenci olan Morrison, aynı zamanda bu ödülü alan ilk Afrika kökenli Amerikalı unvanını kazandı. .Aynı zamanda bu ödülle birlikte en çok Nobel sahibi Amerikalı yazarlardan biri oldu.


Bol bol övgü aldılar

1988 Nobel Edebiyat Ödülü'nü alan Portekizli yazar Jose Saramago edebiyat çevrelerinden de bol bol övgü alan isimlerden biri. Güney Afrikalı yazar John Maxwell Coetzee da yine eserleriyle beğeni toplayan bir yazar. Yazar, ülkemizde "Barbarları Beklerken" ve "Demir Çağı" adlı kitaplarıyla tanınıyor.


Ülkesi onu reddetti

Gao Xingjian 2000 yılında Nobel Edebiyat Ödülünü alan Çinli bir yazar. Ancak listede ülkesi Fransa geçiyor. Çünkü Çin devleti için Xingjian bir vatan haini. Oyunları ve kitapları Çin'de yasak. Ödülden sonra Türk okurunun da tanıdığı yazarın Ruh Dağı adlı kitabı büyük ilgi görüyor.
 

behicefe

Zirve
Mesajlar
1,395
Tepkime Puanı
1
Yer
aydın-koçarlı
Ynt: Nobel

Jean-Paul Sartre - Nobel Ödülü Red Gerekçesi

Varoluşculuğun, özgürlük arayışının simge ismi edebiyatçı/filozof Jean-Paul Sartre 1964 yılında kendisine verilmek istenen Nobel Edebiyat Ödülü’nü reddetmiş ve bunun gerekçesini de aşağıdaki metni ile belirtmiştir. Aydın sorumluluğu, sanatçının konumu ve günümüzün bazı sol yorumları için ders niteliğinde olan bu mektubu;

“Neden Reddettim: Hadisenin bir skandal niteliği almasından üzgünüm; bir ödül verilmiş, ben reddediyorum. Sebep, hazırlıktan vaktinde haberdar edilmeyişimdir. 15 ekim tarihli Figaro Litteraire'de İsveç muhabirlerinin yazdıklarını okuyup , İsveç Akedemisi’nin beni seçmek eğiliminde olduğunu, ama henüz kararlarının kesinleşmediğini öğrenince, sandım ki akademiye bir mektup yazarak durumu düzeltebilir ve bu meselenin söz konusu edilmesini önleyebilirim, mektubu ertesi gün gönderdim.
Doğrusu, Nobel Ödülü'nün seçilenin fikri alınmadan verilmediğini bilmiyor ve vaktinde harekete geçtiğimi sanıyordum. Ama bir seçim yapan akademinin, sözünden dönemeyeceğini şimdi anlıyorum.
Ödülü reddediş sebeplerim İsveç Akademisiyle ya da Nobel Ödülü’yle doğrudan doğruya ilgili değildir. Bunu, akademiye yazdığım mektupta da belirttim. Orada iki çeşit sebep üzerinde durdum; şahsi olanlar ve objektif sebepler.
Şahsi sebeplerim şunlar: Red, o an içimden gelmiş bir karar, bir davranış değildi, ben resmi payelere her zaman dirsek çevirdim. Harpten sonra 1945'te, Legion D'honneur verilmek istendiği zaman da, hükümette pek çok dostum bulunduğu halde reddettim. Gene bazı dostlarımın beni yeterli görmelerine rağmen, College de France'a girmeyi de kabul etmedim.
Bu tutumun temelinde benim, yazarın görevine dair anlayışım var. siyaset, topluluk, ya da edebiyat meselelerinde bir tutumu benimseyen yazar, bence ancak kendi imkanlarını, yani kalemini ve kağıdını kullanmalıdır. Kabul edeceği her paye, okuyucularını bir etki karşısında bırakır ki, işte ben bunu istemiyorum. İmzamı "Jean Paul Sartre" olarak atmakla, "Jean Paul Sartre 1964 Nobeli" diye atmak aynı şey değildir, diyorum.
Bu çeşit bir ödül kabul eden yazar, aynı zamanda, onu bu şerefe layık gören kurumu veya müesseseyi de bir yük altına sokmuş olmaktadır: Venezüella çetecilerine karşı duyduğum yakınlık, şimdi sadece beni bağlar, oysa Nobel Ödülü kazanmış Jean Paul Sartre Venezüella'daki ayaklanmayı desteklediği zaman, kendisiyle birlikte, bir müessese olarak Nobel'i de peşinden sürüklemiş olur.
Demek ki yazar, şimdi benim için söz konusu olduğu gibi, en şerefli bir şekil altında bile müesseseleştirilmeyi reddetmek durumundadır.
Bu hüküm ve tutum sadece kendimle ilgilidir, yoksa daha önce mükafatlandırılmış olanlara karşı en küçük bir tenkit taşımaz. Kaldı ki onlardan, tanışma mutluluğuna erdiğim pek çoğu hakkında derin takdir ve hayranlık duyguları beslemekteyim.
Objektif sebeplerimi de şöyle sıralayabilirim:
Kültür alanında bugün yapılabilecek tek şey, Doğu ve Batı kültürlerinin bir arada ve barış içinde yaşamaları için mücadele etmektir. Hemen sarmaş dolaş olsunlar demek istemiyorum, Bu iki kültür arasındaki karşılaşmanın zorunlu olarak bir anlaşmazlık şekline bürüneceğini bilmiyor değilim, ama bu karşılaşma işe müesseseleri karıştırmaksızın, insanlar arasında, kültürler arasında olmalıdır, diyorum.
Bu iki kültürün çatışmasını ben, kendi varlığımda olanca derinliğiyle duydum, duyuyorum: Ben, bu çelişmelerden yapılmışım. Gönlüm inkar edilmez şekilde sosyalizmden, yaygın deyimiyle doğu bloğundan yanadır.; ama ben bir burjuva ailede doğmuş, burjuva kültürüyle beslenmişim. Bu durumun, iki kültürü bağdaştırmak isteyenlerin tümüyle işbirliği etmemi kolaylaştırıyor. Böyle de olsa, ben daha iyinin, yani sosyalizmin kazanmasından yanayım.
Varlıklarına bir diyeceğim olmasa da, yüksek kültür divanlarınca dağıtılan payelerden hiçbirini, yalnız batı'dan değil doğu'dan da gelse kabul edemeyişim bu yüzdendir. Gönlüm bütün olarak sosyalizmden yanadır, dedim; ama bu demek değildir ki, biri çıksa da bana, böyle bir şey söz konusu değil, ama mesela, Lenin mükafatını vermek istese onu kabul ederdim. Hayır, onu da kabul etmezdim, edemezdim.
Biliyorum, Nobel'in ilk niteliği Batı Blokuna has bir edebiyat ödülü olmak değildir, ama ne yönde uygulanmışsa o olmuştu, ve İsveç Akademisi üyelerinin kararına bağlı olmayan hadiselerle de pekala karşılaşılabilir.
Nitekim Nobel günümüzde Batı Bloğu yazarlarına ya da Doğu'da başkaldıranlara verilen bir ödül olarak görünmektedir. Mesela, Güney Amerika şairlerinin en büyüklerinden biri olan Neruda ödüle değer bulunmamıştır. Herkesten fazla layık olduğu halde Louis Aragon ciddi olarak hiç düşünülmemiştir. Ödülün Şolokof'’tan önce Pasternak'a verilmesi ve Sovyetlerden seçilmiş tek eserin memleketinde yasaklanmış ve ancak basılabilmiş bir kitap olması da esef edilecek bir durumdur. Halbuki karşı yönde bir davranış pekala dengeyi sağlayabilirdir. Cezayir savaşı günlerinde, "121'ler beyannamesi"ni imzaladığımız sırada verilseydi, Nobel'i sevinçle kabul ederdim, zira o zaman bu mükafat sadece bana değil, uğrunda savaştığımız hürriyete de şeref kazandıracaktı. Ama bu olmadı ve ben, savaş bittikten sonra ödüle layık görüldüm.
İşveç Akademisinin gerekçesinde hürriyetten söz ediliyor: çeşitli yorumlara açık bir kelimedir bu... Batı'da oldukça genel bir anlamı vardır; bana gelince, ben, bir çift daha pabucu olmak ve doyasıya yiyecek bulmak haklarında ve imkanlarında gerçekleşen, daha elle tutulur bir hürriyet anlayışına sahibim. Ödülü geri çevirmeyi, kabul etmekten daha az tehlikeli buluyorum. Kabul etmekle, "bağımsızlıktan taviz verme" diyebileceğim bir sonucu da benimsemiş olurdum. Figaro Litteraire'in yazısında okuduğuma göre "tartışmaya gelir politik geçmişim üzerinde durulmayacak"mış. Bu yazı akademinin görüşürünü aksettirmez, biliyorum; ama bazı sağcı çevrelerde ödülü kabulümün nasıl yorumlanacağını göstermektedir. Geçmişte arkadaşlarımla bazı yanılmalarımız olduğunu kabul ederim, ama bu "tartışmaya gelir politik geçmiş" benim için her zaman muteberdir.
Bununla Nobel'in bir "burjuva" ödülü olduğunu söylemek istemiyorum, ama pek iyi bildiğim çevrelerin kaçınılmaz burjuva yorumları işte bu yönde olacaktır, diyorum.
Bitirmeden, para meselesine de değinmek isterim: Seçimine çok büyük bir para ödülü de eklemekle akademi, seçtiğinin omuzlarını çökertecek bir yük daha ilave etmiş olmaktadır; bu, hadisenin beni ayrıca rahatsız eden yanı oldu. Şimdi, ya ödülü kabul ederek aldığınız parayla önemli saydığımız kurumları veya hareketleri destekleyeceksiniz: Kendi hesabıma hep, Londra'daki Apartheid'ı düşündüm.
Ya da genel prensipleriniz adına mükafatı reddederek, desteğe ihtiyacı olan bir hareketi bundan yoksun edeceksiniz. Ne var ki bence bu, kalp bir meseledir. 250.000 kuronu geri çeviriyorum, çünkü Doğu'da olsun, Batı'da olsun müesseseleştirilmek istemiyorum. Kaldı ki sizden, 250.000 kuronu sırf şahsi düşünceleriniz için değil de, ancak arkadaşlarınızın da katıldığı ortak prensipler adına reddetmeniz de istenemez.
Seçilişim kadar ödülü geri çevirmek zorunda kalışımın da bana acı gelişi bundandır.
Bu açıklamayı İsveç halkına sevgilerimi ileterek bitirmek isterim.

Jean-Paul Sartre”
 




Gezenbilir bilgi kaynağını daha iyi bir dizin haline getirebilmek için birkaç rica;
- Arandığında bilgiye kolay ulaşabilmek için farklı bir çok konuyu tek bir başlık altında tartışmak yerine veya konu başlığıyla alakalı olmayan sorularınızla ilgili yeni konu başlıkları açınız.
- Yeni bir konu açarken başlığın konu içeriğiyle ilgili açık ve net bilgi vermesine dikkat ediniz. "Acil Yardım", "Lütfen Bakar mısınız" gibi konu içeriğiyle ilgili bilgi vermeyen başlıklar geç cevap almanıza neden olacağı gibi bilgiye ulaşmayı da zorlaştıracaktır.
- Sorularınızı ve cevaplarınızı, kısaca bildiklerinizi özel mesajla değil tüm forumla paylaşınız. Bildiklerinizi özel mesajla paylaşmak forum genelinde paylaşımda bulunan diğer üyelere haksızlık olduğu gibi forum kültürünün kolektif yapısına da aykırıdır.
- Sadece video veya blog bağlantısı verilerek açılan konuların can sıkıcı olduğunu ve üyeler tarafından hoş karşılanmadığını belirtelim. Lütfen paylaştığınız video veya blogun bağlantısının altına kısa da olsa konu başlığıyla alakalı bilgiler veriniz.

Hep birlikte keyifli forumlar dileriz.

BENZER İÇERİKLER



GEZENBİLİR TV

GEZENBİLİR'İ TAKİP EDİN

Forum istatistikleri

Konular
102,320
Mesajlar
1,504,561
Kayıtlı Üye Sayımız
170,851
Kaydolan Son Üyemiz
birbiriinsan

SON KONULAR

BENZER İÇERİKLER



ÖNEMLİ UYARILAR
HAYATİ UYARI: Forumlarda yer alan tüm konular sadece referans amaçlıdır ve içeriklerinde hayati risk taşıyan tehlikeli spor ve benzeri özel uğraşılar olabilir. Lütfen forumlarda okumuş olduğunuz spor veya özel uğraşıların uzmanlarından yardım almadan kendi başınıza denemeye çalışmayın. Aksi halde meydana gelebilecek aksiliklerden dolayı gerek forum yöneticileri, gerekse içerik yazarları hiçbir sorumluluk kabul etmeyeceklerdir.

TELİF UYARISI: Forumlarda yayınlanan yazılı ve görsel materyallerin tüm hakları ve sorumluluğu yazarlarına aittir. Bu materyalleri izinsiz kopyalamak ve kullanmak 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Yasası'na göre suçtur.

SORUMLULUK REDDİ: Forumlarda yer alan, kullanıcıların oluşturduğu tüm yazılı ve görsel içerik, görüş ve bilgilerin doğruluğu, eksiksiz ve değişmez olduğu, yayınlanması ile ilgili yasal yükümlülükler içeriği oluşturan kullanıcıya aittir. Bu içeriklerin, görüş ve bilgilerin yanlışlık, eksiklik veya yasalarla düzenlenmiş kurallara aykırılığından Gezenbilir ve forum yönetimi hiçbir şekilde sorumlu değildir. Sorularınız için içeriği oluşturan üye ile irtibata geçebilir veya iletişim formumuzu kullanarak yönetime bildirebilirsiniz.

GEZENBİLİR SUNUCULARI: Yüksek Teknoloji ve Güvenlik Sistemleriyle Donatılmış, Merkezi Ankara'da Bulunan, YS-308 Yer Sağlayıcı Belge Numaralı ve %100 Yerli Sermayeli VERİTEKNİK Şirketi Tarafından Barındırılmaktadır.

Copyright © 1999 - 2022 Gezenbilir
DMCA.com Protection Status
Üst